Home » Plaatsnaamkunde » Wat betekent de term Joux precies, zoals in de Col de Joux Plane?

Wat betekent de term Joux precies, zoals in de Col de Joux Plane?

Joux is een vrij veel voorkomende plaatsnaam in een gebied dat zich uitstrekt van de Jura tot de Savoies. Het verwijst naar een bosrijk gebied (zie het prachtige pleonasme «la Forêt de Joux» in de Jura). Wij kennen «Joux-Plane» of «Joux Verte».»

Er zijn veel verwijzingen naar de betekenis van deze plaatsnaam, te beginnen met het «Glossaire des termes dialectaux», gepubliceerd door het IGN, waarin staat: »Joux: vrouwelijke naam, berg bebost met voornamelijk naaldbomen».»

Een ander werk dat de betekenis van joux aangeeft: «Noms de lieux de Suisse Romande, Savoie et environs» waarin staat: Joux (nom féminin) Oud lokaal woord voor een hoog bos in bergachtige streken. Varianten uit Oudfrans: jeur, jore, joure, jure, etc., uit middeleeuws Latijn: juria, jurim, joria(...) Gallisch: jor, juris: «beboste hoogte» (...)

Verwar «joux» en «joug» niet met elkaar. Het is niet alleen een kwestie van spelling, maar ook van geslacht: Joux is een vrouwelijke naam en Joug een mannelijke naam, waardoor deze twee toponiemen duidelijk van elkaar verschillen en hun betekenissen niet verward kunnen worden. In de toponymie komt het zelden voor dat een mannelijk en een vrouwelijk woord hetzelfde aanduiden (bron IGN).

 »Joug» komt van het Latijnse «jugum» en wordt niet gebruikt als plaatsnaam, in tegenstelling tot Joch (Duits) en Giogo (Italiaans), die verwijzen naar bergpassen, ongetwijfeld naar analogie met de vorm van een juk.

In het Oudfrans verwees de term «joug» ook niet naar een vorm van land, maar naar een agrarisch oppervlak (in een bepaalde tijd geploegd door een span ossen). Het lijkt erop dat in Frankrijk de term «joug» niet naar analogie is afgeleid van de beschrijving van een vorm van reliëf, maar van een eenheid van oppervlakte.

«.... een beboste berg, maar Joux Plane bestaat uit grasland?»

Een plaatsnaam heeft een lang leven. Het bos dat zo werd aangeduid is misschien al lang verdwenen toen het land werd ontgonnen, maar de naam van de plek is gebleven.
In feite is dat het hele punt van toponymie: het werpt licht op het gebruik van een bepaalde plaats in het verleden, omdat dat in het geheugen van de namen is blijven hangen.

René Poty